Free Web Site - Free Web Space and Site Hosting - Web Hosting - Internet Store and Ecommerce Solution Provider - High Speed Internet
Search the Web
Tuye^?n Ta^.p Tho+ Va(n Suo^'i Nguo^`n 013

Pha't ha`nh va`o mo^~i thu+' Hai dda^`u tha'ng

copyright (C) 2000 by respective authors

02-10-2000

I-THO+ TUYE^?N

01. Buo^`n Ta`n Ha.

_____Hoa`i Ta^m

02. Ti`m DDo^` Cu~

_____ Duy DDi.nh

03. La' Chie^`u

_____TVu~

04. Gia^'c Mo^.ng Hie^`n

_____Die^n Vy~

05. Tra(ng Thu Nho+' Nha`

_____Nguye^n DDo^~

06. La`m Sao Hie^?u DDu+o+.c

_____Thu?y Tie^n

07. To^i Kha'ch Dda Ti`nh...

_____Ca`nh Cong

08. Em Cha(?ng Pha?i Giai Nha^n

_____LaLan

09. Tra(ng Thu

_____Nguye^~n Ta^'n Hu+ng

10. La.c Giu+~a Tro+`i Thu

_____Hoa`i Ca?m

11. Nho+' Em

_____Ha`n The^' Cha^u

12. Mu`a Tra(ng

_____Vo~ Nguye^~n Nhu+ Quy`nh

13. Be' Cho+` Ddo+.i Ai ?

_____Ta^`n Khanh

14. La.c Lo^'i Trong DDe^m

_____Pha.m Doanh

15. No^~i Buo^`n Cay DDa('ng

_____Kha?i Nguye^~n

16. DDo^i Khi Anh Que^n Kho^ng No'i ?

_____Ti.nh Ta^m

17. Ne^'u

_____Phu+o+ng Trie^`u

II-VA(N TUYE^?N

1. Cha(?ng No+. Na^`n Gi` Nhau

_____Tra^`m Hu+o+ng

2. Quy? So^'ng

_____Phan DDu+'c Thua^.n

3. Ca'i No+ Hi`nh Con Bu+o+'m

_____Cao Xua^n Ly'

4. O^ng Ky` La^n (Pha^`n 2)

_____Tra^`n Long Ho^`

III- TIN TU+'C VA(N HO.C NGHE^. THUA^.T

1. DDe^m Ra Ma('t Tranh - Tho+ - Truye^.n Ta.i Cali va` Houston

_____Tho+ tho+

2. DDie^?m Qua Sinh Hoa.t Va(n Nghe^. Ta.i California

_____Ngo^ Nguye^.t Die^.u

IV- LA' THU+ CA'C NU+O+'C

La' Thu+ A^u Cha^u

_____Tra^`n Quang Ha?i

V-CA^U CHUYE^.N HA`NG THA'NG

Nhie^~m Sa('c The^? & DDo+`i So^'ng Con Ngu+o+`i

_____Le^ Vie^.t DDie^?u

VI- GO'C TRO+`I THI NHA.C

01. Ho.a Si~ Nguye^~n Mai Phu+o+ng va` Nghe^. Thua^.t Cu?a Tho+`i DDa.i DDie^.n Toa'n

_____Tho+ tho+

02. DDo^i Ne't ve^` Va(n-Ho.a si~ Nguye^~n Tro.ng Kho^i

_____Tho+ tho+

VII- VO`NG QUANH THE^' GIO+'I

Co^.ng Ho`a Lie^n Bang DDu+'c

_____Pha.m Minh DDu+'c

VIII- NHU+~NG TA^'M LO`NG VA`NG

Ke^u Go.i DDo'ng Go'p Giu'p Chu`a Thie^n A^n

_____pha^.t tu+? Die^.u Ta^m

IX- GO'C TRO+`I QUE^ HU+O+NG

Tu.c Ngu+~, Ca Dao No+i Ta^m Ti`nh Ngu+o+`i Vie^.t

_____La~ Mo^.ng Thu+o+`ng

X- LI.CH SU+? TIE^?U THUYE^'T TRU+O+`NG KY`

Anh Hu`ng DDo^ng-A Du+.ng Co+` Bi`nh Mo^ng (Ho^`i 7)

_____Tra^`n DDa.i Sy~

XI- TA?N MA.N VA(N CHU+O+NG

1. Ta va` Chi'nh Ta

_____DDu+'c Tri' Que^' Anh

2. Thu+ Gu+?i Con

_____Vu~ Thi An

3. Cha^n Dung Ngu+o+`i Tha^`y

_____Nguye^~n Thanh Thu`y

4. Mu+a Phu+o+ng Na`y Kho^ng Gio^'ng Phu+o+ng Kia

_____To'c Mai

XII- SA'CH, BA'O MO+'I

1. Ve^` Mie^`n Sa^u Tha(?m

2. Chu? DDe^`

XIII- GIO+'I THIE^.U WEBSITE
DDa^'t Vie^.t

XIV- NHA('N TIN LIE^N MA.NG

Nha('n Tin Lie^n Ma.ng

Nhie^~m Sa('c The^? (GENES-CHROMOSOMES) va` DDo+`i So^'ng Con Ngu+o+`i.
_______________________________________ Le^ Vie^.t DDie^?u


DDa~ tu+` la^u, co' the^? la` la^u ba(`ng ddo+`i so^'ng mo^.t kie^'p ngu+o+`i. Khoa ho.c tie^'n bo^. vu+o+.t bu+.c, nha^'t la` trong la~nh vu+.c y khoa. Ca'c be^.nh ta^.t ba^'t tri. ddo^'i vo+'i A' DDo^ng, chu'ng ta thu+o+`ng go.i la` nan y, nhu+ be^.nh lao, be^.nh di.ch... ha^`u nhu+ bie^'n ma^'t. Y khoa dda~ che^' ta.o ca'c thuo^'c dde^? chu?ng ngu+`a. Ca'c be^.nh la. mo+'i no^?i le^n trong va`i tha^.p nie^n tro+? la.i, AIDS, hie^.n nay cu~ng dda~ co' nhu+~ng nghie^n cu+'u va` ke^'t qua? ra^'t dda'ng mu+`ng, vo+'i hy vo.ng mo^.t va`i na(m nu+~a chu'ng ta se~ co' phu+o+ng ca'ch die^.t ma^`m be^.nh ghe^ go+'m na`y. Cha(?ng nhu+~ng y khoa tie^'n bo^. trong vie^.c chua^?n ddoa'n, va` ddie^`u tri., mo^n khoa ho.c na`y co`n cung ca^'p nhie^`u pha't minh mo+'i, nhu+~ng pha't kie^'n na`y giu'p cho ddo+`i so^'ng xa~ ho^.i nga`y ca`ng hoa`n thie^.n ho+n. Cu. the^? nhu+ du`ng su+. pha^n ti'ch DNA, ca'c nha` ddie^`u tra co' the^? xa'c ddi.nh ddu+o+.c to^.i pha.m cu?a nhu+~ng vu. xu+? la^`m ngu+o+`i, hoa(.c ke^'t to^.i oan cho ngu+o+`i kha'c. Va`, ba^y gio`, ngu+o+`i ta dda~ ti`m tha^'y Gen cu?a con ngu+o+`i co' nhu+~ng a?nh hu+o+?ng kho^ng nho? dde^'n ddo+`i so^'ng va` su+. di truye^`n.

Gene, hay co`n go.i la` nhie^~m sa('c the^? di truye^`n, mang theo ca'c ca' ti'nh cu?a cha me. dde^'n ca'c the^' he^. ke^' tie^'p-Next Generations-( ba('t nguo^`n tu+` chu+~ Gene.) Va`o the^' ky? thu+' 19, mo^.t gia'o si~ ngu+o+`i A'o, o^ng Gregor Johann Mendel, trong lu'c la`m vu+o+`n dda~ ti`m tha^'y co' su+. di truye^`n, va` nhu+~ng y' tu+o+?ng ca(n ba?n dda~ la` ne^`n ta?n cho vie^.c kha'm pha' nhu+~ng dda(.c ti'nh di truye^`n sau na`y. Va`o na(m 1940, su+. nghie^n cu+'u ve^` di truye^`n ho.c dda~ ddu+o+.c ddu+a va`o nghie^n cu+'u va` gia?ng da.y ta.i ca'c ho.c tru+o+`ng. Su+. a?nh hu+o?ng cu?a ca'c genes, hoa(.c su+. la^y truye^`n ma^`m be^.nh tu+` ca'c vi khua^?n dda~ la` dde^` ta`i nghie^n cu+'u cu?a ca'c nha` khoa ho.c. Tuy nhie^n, su+. nghie^n cu+'u chi? gio+'i ha.n trong thu+.c va^.t. Con ngu+o+`i la` mo^.t sinh ddo^.ng va^.t (living thing) ra^'t dda.c bie^.t, cho ne^n genes cu?a con ngu+o+`i cu~ng kha'c vo+'i ca'c sinh ddo^.ng va^.t kha'c.

No'i mo^.t ca'ch to^?ng qua't, con ngu+o+`i ddu+o+.c hi`nh tha`nh tu+` tru+'ng (perm) cu?a me., va` te^' ba`o (cell) cu?a ngu+o+`i cha. Trong ca'c te^' ba`o na^`y chu+'a ddu+.ng mo^.t so^' tha`nh pha^`n nguye^n tu+? go.i la` nhie^~m sa('c the^? (Chromosomes.) Ca'c te^' ba`o nhie^~m sa('c na`y dda~ ta.o ne^n nhu+~ng con ngu+o+`i kha'c nhau, nhu+ng va^~n mang trong co+ the^? ca'c dda(.c ti'nh cu?a cha me.. Tu+` tru+'ng va` te^' ba`o cu?a cha, ca'c khoa ho.c gia dda~ ti`m tha^'y trong ddo' co' chu+'a 46 te^' ba`o nhie^~m sa('c, va` chu'ng chia ra la`m 23 ca(.p. Trong ngu+o+`i nu+~ mang ca(.p XX va` trong ngu+o+`i nam mang ca(.p XY. Mo^~i mo^.t ca' the^? sau khi ddu+o+.c thu. thai trong bu.ng me., se~ mang hoa(.c XX cu?a me. hoa(.c XY cu?a ngu+o+`i cha. Do su+. di chuye^?n cu?a ca'c ca(.p XX va` XY va` su+. ke^'t ho+.p ca'c te^' ba`o na`y, thai nhi co' the^? la` nam hay nu+~. Su+. ke^'t ho+.p cac nhie^~m the^? X va` Y se~ quye^'t ddi.nh pha'i ti'nh cu?a thai nhai (Sex determination) Ne^'u X cu?a me. giao pho^i cu`ng Y (Ca(p XY) cua cha, thai nhai la` nam; ngu+o+c la.i ne^'u X cua me. ga(.p X (trong ca(.p XY) cua cha, thai nhi se~ la` nu+~.

Tre^n dda^y la` nhu+~ng ddie^?m ra^'t to^?ng qua't su+. hi`nh tha`nh mo^.t ba`o thai, cu`ng nhu+~ng di. bie^.t, di truye^`n qua a?nh hu+o+?ng cu?a nhie^~m sa('c the^?. Trong the^' ky? na`y, mo+'i dda^y ca'c khoa ho.c gia co`n ti`m tha^'y Genes co`n a?nh hu+o+?ng dde^'n tri' tho^ng minh cu?a con ngu+o+`i. Ta.i tru+o+`ng dda.i ho.c Vanderbilt thuo^.c tie^?u bang Tennessee dda~ nghie^n cu+'u va` cho bie^'t ca'c genes co`n co' a?nh hu+o+?ng dde^'n tri' tho^ng minh cu?a con ngu+o+`i. Su+. pha't kie^'n na^`y du+.a tre^n su+. theo do~i su+. ho.c ta^.p cu?a 200 tre? em trong mo^.t lo+'p ho.c na(ng khie^'u ba^.c cao dda(?ng trong mu`a he` vu+`a qua. Ngu+o+`i ta cho bie^'t, trong ca'c ba`i thi, va` trong ca'c ba`i kie^?m tra tri' tho^ng minh (IQ test) thi` ddie^?m so^' cu?a ca'c em dde^`u o+? mu+'c cao va` chi? co' chu+`ng va`i pha^`n tra(m tre? em cu`ng ddo^. tuo^?i a^'y co' the^? dda.t ddu+o+.c. Ca'c khoa ho.c gia dda~ la^'y genes cu?a ca'c em va` cha me. cu?a chu'ng dde^? nghie^n cu+'u, sau khi nghie^n cu+'u tre^n so^' 5,000 tre? em dda(.c bie^.t tho^ng minh, Tie^'n Si~ David Lubenski, ddai ho.c Vanderbilt, dda~ cho bie^'t "Co' su+. kha'c bie^.t giu+~a genes cu?a ca'c em tho^ng minh (tha^`n ddo^`ng) va` ca'c em bi`nh thu+o+`ng." O^ng cho bie^'t the^m: "Sau khi nghie^n cu+'u theo do~i, chu'ng to^i tha^'y, ve^` ca(n ba?n, mo^.t so^' genes dda~ xua^'t hie^.a^n nhie^`u ho+n o+? ca'c em tho^ng minh so vo+'i ca'c em bi`nh thu+o+`ng, va` nhu+~ng em co' suy nghi~ cao dda~ xua^'t hie^.n nhie^`u la^`n nhu+~ng genes o+? ca'c em bi`nh thu+o+`ng." Nhu+~ng pha't kie^'n na^`y dda~ ddu+o+.c mo^.t so^' ngu+o+`i u?ng ho^., nha^'t la` ca'c ngu+o+`i theo dduo^?i tu+ tu+o+?ng "da^n to^.c thu+o+.ng dda(?ng" hoa.c ca'c khoa ho.c gia ddang nghie^n cu+'u di truye^`n ho.c, nhu+ o^ng Charles Murray. O^ng Murray la` ngu+o+`i dda~ vie^'t nhie^`u sa'ch, ba`i ba'o no'i ve^` co^ng du.ng va` su+. a?nh hu+o+?ng cu?a genes ddo^'i vo+'i con ngu+o+`i va` xa~ ho^.i. O^ng cho ra(`ng ca'c khoa ho.c gia se~ giu'p cho ca'c the^' he^. cho.n cho mi`nh nhu+~ng ddu+'a con tho^ng minh, va` o^ng pha't bie^?u:"Va`i chu.c na(m nu+~a chu'ng ta se~ co' nga`nh chu?ng ho.c mang ti'nh nha^n ba?n, va` chu'ng ta se~ giu'p cho ca'c con cha'u cu?a ca'c ta^`ng lo+'p nhu+~ng cho.n lu+.a theo phu+o+ng pha'p lo.c genes." O^ng na`y muo^'n a'm chi? ra(`ng, trong tu+o+ng lai gia ddi`nh va` xa~ ho^.i co' quye^`n cho.n lu+.a sinh ra nhu+~ng ddu+'a con tho^ng minh theo nhu+~ng pha't minh cu?a mo^n di truye^`n ho.c, va` xa~ ho^.i se~ toa`n nhu+~ng ngu+o+`i u+u tu'. Trong khi ddo', ta.i dda.i ho.c Vanderbilt, ca'c nha` nghie^n cu+'u co`n cho bie^'t the^m ra(`ng "co' nhu+~ng genes kha'c cu~ng ddo'ng mo^.t vai tro` ra^'t quan tro.ng trong qua' tri`nh ho.c ta^.p." Nhu+~ng ddie^`u tuye^n bo^' na^`y dda~ ddu+o+.c ca'c nha` khoa ho.c kha'c u?ng ho^.. Thu+.c ra, ca'c genes trong co+ the^? con ngu+o+`i co`n co' nhu+~ng chu+'c na(ng kha'c nhau. Chu'ng hu+o+'ng da^~n co+ the^? ta.o ra ca'c cha^'t dda.m to^' (protein) dda.c bie^.t trong bo^. na~o. Su+. thay ddo^?i genes trong co+ the^? co' the^? ddu+a dde^'n nhu+~ng su+. ro^'i loa.n, va` se~ co' nhu+~ng a?nh hu+o+?ng kha'c nhau, co' the^? ca'c genes mo+'i se~ ta.o ra ca'c cha^'t ho'a hoc mo+'i trong co+ the^?, hoa(c la`m thay ddo^?i chu+'c na(ng cu?a bo^. na~o. Nhu+~ng pha't kie^'n va` dde^` nghi. cu?a ca'c khoa ho.c gia va^~n co`n trong vo`ng nghie^n cu+'u.

Co+ the^? chu'ng ta la` mo^.t bo^. ma'y toa`n ha?o vo+'i nhie^`u chu+'c na(ng cho dde^'n nay va^~n co`n trong vo`ng bi' a^?n. Mo^.t su+ thay ddo^?i co' the^? la`m to^'t o+? mo^.t so^' bo^. pha^.n na`y nhu+ng cu~ng co' the^? a?nh hu+o+?ng dde^'n mo^.t so^' chu+'c na(ng cu?a bo^. pha^.n kha'c. Ca'c cuo^.c nghie^n cu+'u ve^` genes, co' the^?, giu'p con ngu+o+`i hoa`n thie^.n ho+n trong vie^.c tri. be^.nh, nhu+ng vo+'i a?o vo.ng ti`m ra nhu+~ng con ngu+o+`i tho^ng minh ho+n trong tu+o+ng lai co' the^? kho^ng tha`nh co^ng, vi` genes kho^ng hoa.t ddo^.ng ddo^.c la^.p. Mo^.t gene khi bi. hu?y hoa.i, hoa(.c bi. ta'c ddo^.ng co' the^? ga^y ra bi.nh, nhu+ng gene kho^ng pha?i la` chie^'c chi`a kho'a tha^`n ky` dde^? giu'p cho mo^.t ngu+o+`i na`y ho+n mo^.t ngu+o+`i kha'c, nhu+ mo^.t the^? tha'o gia tha('ng tre^n va^.n ddo^.ng tru+o+`ng. Mo^.t chu+'c na(ng cu?a gene co' the^? giu'p cho bo^. na~o ta^.p trung ho+n va`o mo^.t nhie^.m vu. nhu+'t ddi.nh na`o ddo', nhu+ng kho^ng cha('c cha('n gene co' the^? la` ddo^.ng co+ chi'nh dde^? ddu+a dde^'n mo^.t su+. tho^ng minh ho+n cu?a con ngu+o+`i. Trong co+ the^? con ngu+o+`i genes dda~ ta.o ne^n ma`u to'c, ma`u ra(ng, co+ the^? va` su+. pha't trie^?n, nhu+ng na~o tra.ng kho^ng pha?i do hoa`n toa`n do genes ta.o ra, ngu+oc la.i, na~o tra.ng co`n ddu+o+.c hi`nh tha`nh do mo^i tru+o+`ng so^'ng. Trong na~o cu?a con ngu+o+`i co' nhu+~ng thu`y na~o tra'i va` pha?i, co' nhu+~ng khu vu+.c dda(.c bie^.t ghi nha^.n nhu+~ng su+. ta^.p luye^.n, (kho^ng mang ti'nh cha^'t tu+. nhie^n) Vi' du.: Mo^.t ngu+o+`i ta^.p vo~ cha(?ng ha.n. Sau mo^.t va`i gio+`, va`i nga`y, mo^.t bo^. pha^.n trong thu`y na~o se~ ghi nho+' nhu+~ng ddo^.ng ta'c cu?a ddo^i tay, ddo^i cha^n dde^? giu'p cho ta co' the^? nho+' la.i nhu+~ng gi` dda~ ta^.p. Chu'ng ta dde^`u bie^'t mo^~i mo^.t ddo^.ng ta'c cu?a co+ the^? dde^`u ta'c ddo^.ng dde^'n mo^.t pha^`n na`o ddo' trong vo~ na~o, cho ne^n ne^'u chu'ng ta ta^.p trung luye^.n ta^.p mo^.t so^' co^ng vie^.c na`o ddo' nhie^`u la^`n, chu'ng ta se~ ta.o ne^n mo^.t su+. ta'c ddo^.ng va`o mo^.t vu`ng na~o bo^., va` co' the^?, tu+` ddo' ta.o ne^n vu`ng na`y chie^'m mo^.t die^.n ti'ch lo+'n ho+n mo^.t vu`ng kha'c trong na~o. Chu'ng ta ca`ng la^.p ddi la^.p la.i nhie^`u la^`n, chu'ng ta ca`ng pha't trie^?n ho+n mo^.t vu`ng na~o na`o ddo'. Trong tu+o+ng lai, co' the^?, su+. nghie^n cu+'u ve^` genes se~ giu'p cho khoa ho.c chu? ddo^.ng ta'c ddo^.ng va`o mo^.t va`i khu vu+.c trong na~o tra.ng cho mo^.t so^' co^ng vie^.c nhu+'t ddi.nh na`o ddo'.

Khoa ho.c ca`ng tie^'n bo^. con ngu+o+`i ca`ng nga`y ca`ng tro+? ne^n le^. thuo^.c va`o khoa ho.c. Khoa ho.c tha`nh co^ng se~ ddu+a dde'n mo^.t so^' lo+.i i'ch nhu+'t ddi.nh, be^n ca.nh ddo' kho^ng kho?i mang dde^'n nhie^`u dde^`u lo nga.i cho nha^n loa.i. Co' the^? ca^u chuye^.n "Genes a?nh hu+o+?ng dde^'n tri' tho^ng minh" la`m mo^.t so^' ngu+o+`i ho+'n ho+?, va` cu~ng kho^ng kho?i mang la.i cho mo^.t so^' kha'c nhu+~ng lo nga.i. Ke? xa^'u co' the^? se~ lo+.i du.ng su+. tha`nh co^ng cu?a khoa ho.c. Trong qua khu+' ta dda~ tha^'y (su+. no^? cu?a ha.t nha^n nguyen tu+?, pha't minh cha^'t no^?A^?v.v) mo^.t va`i nguy co+ ta^.n die^.t nha^n loa.i tu+` nhu+~ng pha't minh cu?a khoa ho.c. Tuy nhie^n, Tie^'n Si~ David no'i "Khoa ho.c la`m cho ngu+o+`i ta lo la'ng, vi` pha't minh co' the^? se~ bi. la.m du.ng cho vie^.c xa^'u, nhu+ng, ddo^'i vo+'i ca'c khoa hoc gia, vie^.c co' the^m kie^'n thu+'c mo+'i la` mo^.t vie^.c bao gio+` cu~ng to^'t ho+n la` kho^ng bie^'t."

Con ngu+o+`i chu? te^? muo^n loa`i. Sung su+o+'ng hoa.c kho^? ddau cu~ng tu+. do con ngu+o+`i ta.o ra. Con ta(`m ta.o ke'n nha? to+ dde^? bao bo.c la^'y mi`nh. To+ ta(`m o'ng a'nh dde.p tha^.t, nhu+ng cu~ng chi'nh vi` nhu+~ng o'ng a'nh ddo' ma` kho^ng i't con ta(`m dda~ bi. luo^.c chi'n tru+o+'c khi no' vo+~ to^? dde^?n bie^'n tha`nh con bu+o+'m ru+.c ro+~ va` nhi`n la.i tha`nh qua? ta.o ra to+ cu?a chi'nh mi`nh.

Le^ Vie^.t DDie^?u

Ca^u Chuye^.n Ha`ng Tha'ng


Mu.c Lu.c

Trang Chi'nh Suo^'i Nguo^`n

Nhu+~ng Tuye^?n Ta^.p DDa~ Pha't Ha`nh


Tuye^?n Ta^.p Tho+ Va(n - Suo^'i Nguo^`n

Pha't ha`nh va`o mo^~i thu+' Hai dda^`u tha'ng

Chu? Nhie^.m:

Tho+ Tho+ - Thotho2022@CS.com

Ban Bie^n Ta^.p:

LaLan - LaLan2000@yahoo.com

Thanh Hie^`n - thanhhien@rocketmail.com

Ky~ Thua^.t:

LaLan - LaLan2000@yahoo.com